၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာစစ်တပ်သည် ပြည်သူလူထု၏ ဆန္ဒမဲများကို နင်းချေ၍ နိုင်ငံတော်အာဏာကို မတရားသိမ်းယူခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ယနေ့အထိ နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် သွေးချောင်းစီးသော နှိမ်နင်းမှုများ၊ ပြည်တွင်းစစ်မီးများနှင့် စီးပွားရေးပြိုလဲမှုများကို ပြည်သူများ ခါးစည်းခံနေရသည်။

ယခုအခါ စစ်ကောင်စီ (SAC) သည် ၎င်းတို့၏ တရားမဝင်အာဏာသိမ်းမှုကို နိုင်ငံတကာနှင့် ပြည်တွင်း၌ တရားဝင်မှု (Legitimacy) ရရှိစေရန် "အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ" ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ထွက်ပေါက်ရှာရန် ပြင်ဆင်နေသည်။ သို့သော် ဤရွေးကောက်ပွဲသည် စစ်မှန်သော ဒီမိုကရေစီဆီသို့ ဦးတည်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ အာဏာရှင်စနစ်ကို သက်ဆိုးရှည်စေမည့် "အတုအယောင်" သာဖြစ်ကြောင်း ခိုင်လုံသောအချက်အလက်များဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း သုံးသပ်တင်ပြအပ်သည်။

 

၁။ အားလုံးပါဝင်နိုင်မှုမရှိခြင်းနှင့် အဓိကအတိုက်အခံများကိုဖယ်ထုတ်ခြင်း (Lack of Inclusivity)

ဒီမိုကရေစီနည်းကျရွေးကောက်ပွဲတစ်ခု၏အခြေခံအုတ်မြစ်မှာ နိုင်ငံရေးပါတီများ လွတ်လပ်စွာ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရှိခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် စစ်ကောင်စီသည်-

 

ပါတီများဖျက်သိမ်းခြင်း

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အပြတ်အသတ်အနိုင်ရခဲ့သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) နှင့် ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (SNLD) အပါအဝင် အဓိကနိုင်ငံရေးပါတီကြီး ၄၀ ကျော်ကို စစ်ကောင်စီက ခန့်အပ်ထားသည့် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) က အတင်းအဓမ္မ ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။

ပြည်သူများထောက်ခံသည့်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များကို အကျဉ်းချထားခြင်း

လူထုခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်နှင့် အခြားသော နိုင်ငံရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူများကို လုပ်ကြံပုဒ်မများဖြင့် ထောင်ဒဏ်နှစ်ရှည် ချမှတ်ထားသည်။ နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံများ အကျဉ်းကျနေချိန်၊ ပုန်းရှောင်နေရချိန် သို့မဟုတ် တော်လှန်ရေးတွင် ပါဝင်နေချိန်၌ ကျင်းပသောပွဲသည် ရွေးကောက်ပွဲမဟုတ်ပေ။

 

နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေသစ်

စစ်ကောင်စီက ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ဥပဒေသစ်တွင် ပါတီတစ်ခုအနေဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံးယှဉ်ပြိုင်လိုပါက အဖွဲ့ဝင် ၁ သိန်းရှိရမည်၊ ရန်ပုံငွေ သိန်း ၁၀၀၀ ရှိရမည်စသည့် ခက်ခဲသော ကန့်သတ်ချက်များ ထည့်သွင်းထားသည်။ ယင်းသည် စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (USDP) ကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများသာ ရှင်သန်နိုင်စေရန် စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

 

၂။ စနစ်တကျပုံဖော်ထားသော ရွေးကောက်ပွဲစနစ် (Systemic Manipulation)

စစ်ကောင်စီသည် ၎င်းတို့၏ အလိုကျရလဒ်ထွက်ပေါ်စေရန် ရွေးကောက်ပွဲစနစ်ကိုပင် ပြောင်းလဲပစ်ခဲ့သည်။

 

FPTP မှ PR စနစ်သို့ ပြောင်းလဲခြင်း

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယခင်ကကျင့်သုံးခဲ့သော "နိုင်သူအကုန်ယူစနစ်" (FPTP) အစား "အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်" (PR) သို့ အတင်းအဓမ္မပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဤပြောင်းလဲမှုသည် ပြည်သူ့ထောက်ခံမှုရသော ပါတီကြီးများ အပြတ်အသတ်အနိုင်ရခြင်းကို တားဆီးရန်နှင့် စစ်တပ်လက်ကိုင်တုတ် ပါတီငယ်များစွာကို လွှတ်တော်ထဲသို့ သွင်းနိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။

 

၂၅ ရာခိုင်နှုန်း အလိုအလျောက်ရရှိမှု

၂၀ဝ၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ စစ်တပ်သည် လွှတ်တော်၌ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသောအမတ်နေရာများကို မဲပေးစရာမလိုဘဲ ရယူထားဆဲဖြစ်သည်။ PR စနစ်အရ ရွေးကောက်ခံ အမတ်နေရာအနည်းငယ်မျှကို စစ်တပ်လိုလားသောပါတီများက ရရှိလိုက်ရုံဖြင့် စစ်တပ်သည် လွှတ်တော်ကို စိတ်ကြိုက်ချုပ်ကိုင်ကာ ၎င်းတို့စိတ်ကြိုက်ရုပ်သေးရုပ်သမ္မတကို တင်မြှောက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

 

ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ ဘက်လိုက်မှု

ရွေးကောက်ပွဲကို ကြီးကြပ်ရမည့် ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်များသည် စစ်တပ်မှအနားယူထားသူများနှင့် စစ်ကောင်စီက တိုက်ရိုက်ခန့်အပ်ထားသူများသာဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်ပြီးတရားမျှတသော ဆုံးဖြတ်ချက်မျိုးကို ဤကော်မရှင်ထံမှ မျှော်လင့်၍မရနိုင်ပေ။

 

၃။ နယ်မြေစိုးမိုးမှု ကင်းမဲ့ခြင်းနှင့် လုံခြုံရေးအကျပ်အတည်း

ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုသည် နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးရှိ ပြည်သူများ လွတ်လပ်စွာ မဲပေးနိုင်မှသာ အဓိပ္ပာယ်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် လက်တွေ့မြေပြင်အခြေအနေမှာ-

 

စစ်ရေးရှုံးနိမ့်မှုများ

 "၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး" နောက်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့ရှိ မြို့ပေါင်းများစွာနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများကို လက်လွှတ်ခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံ၏ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်သောနယ်မြေများကို စစ်ကောင်စီက မထိန်းချုပ်နိုင်တော့ပေ။

 

စစ်ဘေးရှောင်ဦးရေ မြင့်တက်ခြင်း

ကုလသမဂ္ဂ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်တွင်းစစ်ဘေးရှောင် ၃ သန်းကျော်ရှိနေသည်။ နေရပ်စွန့်ခွာနေရသူများ၊ စစ်ဘေးခိုလှုံနေရသူများသည် မဲပေးနိုင်မည့်အခြေအနေတွင်မရှိသကဲ့သို့ စစ်ကောင်စီကလည်း ၎င်းတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်းမရှိပေ။

 

အတင်းအဓမ္မ သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ယူခြင်း

ရွေးကောက်ပွဲအတွက်အကြောင်းပြကာ လူဦးရေစာရင်း ကောက်ယူရာတွင် ပြည်သူများကို ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ အတင်းအဓမ္မ စာရင်းပေးခိုင်းခြင်းများ ပြုလုပ်နေသည်။ ဤအချက်အလက်များသည် ရွေးကောက်ပွဲအတွက်ထက် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများကို ထောက်လှမ်းရန်နှင့် စစ်မှုထမ်းရန်အတွက်သာ အသုံးချခံရမည်ကို ပြည်သူများက စိုးရိမ်နေကြသည်။

 

၄။ လူ့အခွင့်အရေးနှင့်လွတ်လပ်စွာဖော်ထုတ်ခွင့်ကို ဖိနှိပ်ခြင်း

ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခု၏ အသက်သွေးကြောမှာ လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်နှင့် သတင်းအချက်အလက် စီးဆင်းမှုဖြစ်သည်။ သို့သော်-

 

သတင်းလွတ်လပ်မှု ကွယ်ပျောက်ခြင်း

မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတင်းထောက်များကို ဖမ်းဆီးမှု အများဆုံးနိုင်ငံစာရင်းတွင် ပါဝင်နေသည်။ လွတ်လပ်သော သတင်းဌာနများကို ပိတ်သိမ်းထားပြီး စစ်ကောင်စီ၏ ဝါဒဖြန့်ချိရေး ယန္တရားများသာ လည်ပတ်နေသည်။

 

အကြောက်တရားဖြင့်အုပ်ချုပ်ခြင်း

 စစ်ကောင်စီကိုဆန့်ကျင်ပြောဆိုသူတိုင်းသည် ဖမ်းဆီးခြင်း၊ နှိပ်စက်ခြင်း သို့မဟုတ် သတ်ဖြတ်ခြင်း ခံနေရသည်။ ထိုသို့သော အကြောက်တရား ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပေးရသောမဲသည် ပြည်သူ့ဆန္ဒအစစ်အမှန် မဟုတ်ဘဲ "အသက်ရှင်သန်ရေးအတွက် ပေးရသောတန်ကြေး" တစ်ခုသာ ဖြစ်လိမ့်မည်။

 

၅။ နိုင်ငံတကာ၏ ငြင်းပယ်မှုနှင့် တရားမဝင်မှု (International Repudiation)

စစ်ကောင်စီ၏ ရွေးကောက်ပွဲအစီအစဉ်ကို နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းကလည်း အသိအမှတ်မပြုကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုထားကြသည်။

 

ကုလသမဂ္ဂနှင့်အနောက်နိုင်ငံများ

ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်နှင့် အမေရိကန်၊ ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) တို့က ဤရွေးကောက်ပွဲသည် "အတုအယောင်" သာဖြစ်ပြီး ပဋိပက္ခကို ပိုမိုကြီးထွားစေမည်ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးထားသည်။

 

အာဆီယံ (ASEAN)

အာဆီယံ၏ ဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ချက် (5-Point Consensus) ကို စစ်ကောင်စီက လိုက်နာခြင်းမရှိဘဲ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန်ကြိုးပမ်းခြင်းသည် ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်မှုကို ထိခိုက်စေကြောင်း အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအချို့က ဝေဖန်ထားသည်။

 

နိဂုံး

စစ်ကောင်စီကျင်းပရန် ပြင်ဆင်နေသည့် ရွေးကောက်ပွဲသည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းရန် နည်းလမ်းမဟုတ်ဘဲ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဒီမိုကရေစီမျက်နှာဖုံးစွပ်ပေးရန် ကြိုးပမ်းသည့် လှည့်ကွက်သာဖြစ်သည်။

စစ်မှန်သော ရွေးကောက်ပွဲဆိုသည်မှာ- ၁။ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားအားလုံး လွတ်မြောက်ရမည်။ ၂။ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်သော ဥပဒေများ ဖျက်သိမ်းရမည်။ ၃။ အားလုံးပါဝင်နိုင်သော နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲများ ရှိရမည်။ ၄။ ပြည်သူ့ဆန္ဒကို အမှန်တကယ်လေးစားသောအဖွဲ့အစည်းက ကြီးကြပ်ရမည်။

 

အထက်ပါအချက်များ ကင်းမဲ့နေသရွေ့ စစ်ကောင်စီ၏ ရွေးကောက်ပွဲသည် အတုအယောင်သာ ဖြစ်နေလိမ့်မည်။ မြန်မာ့အနာဂတ်သည် သေနတ်ပြောင်းဝမှ ထွက်လာသော ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ပေါ်တွင်မရှိဘဲ ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံး၏ စည်းလုံးညီညွတ်သော တော်လှန်ရေးနှင့် စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီတည်ဆောက်ရေးအပေါ်တွင်သာ မူတည်ပါကြောင်း တင်ပြအပ်ပါသည်။